TEXT

 

NEDERLANDS
 
In de lange geschiedenis van de schildekunst zijn vele landschappen binnen in de ateliers ontstaan. 
Voor mij is het essentieel om naar buiten te gaan om het landschap te beleven.
"Sur le motif" zoals Cézanne zei, teken ik grote pastels in de natuur.
Dan verbeeld ik de energiestroom waar ik midden in sta: Het licht straalt neer, 
stroomt om mij heen en vloeit, alles met elkaar verbindend, over het landschap vóór mij.
Zo wil ik ook het krijt in een groot gebaar over het papier laten stromen.
Later in mij atelier vormt de pastelschildering het uitgangspunt voor een olieverfschilderij.
Ik wil dan vertellen over het schilderen zèlf.
De kleuren zijn mijn woorden, luid en duidelijk wil ik spreken, heldere kleuren gebruik ik dus.
De opwinding van het tekenmoment wil ik opnieuw oproepen in mijn schilderwerk in een handschrift vol energie. 
 

 
ENGLISH
 
During the long history of painting, many landscapes have been created within the four walls of an artist's studio. 
For me it is essential to absorb the landscape in the field, in the open air.
My large pasteldrawings are done : "sur le motif" as Cézanne said.
Then I can give expression to the flowing energies which I sense around me:
The light which streams over the landscape creating unity on the visual whole world before my eyes.
I want to allow my crayons to flow over the paper in the same way as the light flows over the landscape. 
With a great gesture, forming the image of what I see and feel before and around me.
Later in the studio the pasteldrawing gives birth to an oil painting.
Then there is the painting itself. The colours are my words and I want to speak as clearly as possible, 
so  vivid colors I use.
In my oil piantings I want to convey the excitement of the moment when I was drawing my pastels from nature.
This in a handwriting full of energy.
 

 
FRANCAIS
 
Dans la longue histoire de la peinture, nombre de paysages sont nés entre les quatre murs d'un atelier.
Pour moi cependant, c'est en plein air que je m'imprgne du paysage. 
Mes grands dessins aux pastels sont pris "sur le motif" en plein nature.
J'y représente le flux energétique dans lequel je me trouve: la lumière qui s'écoule par flots sur le paysage que j'ai sous les yeux 
et à l'image de laquelle je laisse "couler"la crai sur le papier  dans une grande expression gestuelle.
Plus tard à l'atelier le pastel donne naissance à une peinture à l'huile: 
Là je veux raconter de la peinture elle-même. les couleurs ont alors valeur de "mots" et je souhaite m'exprimer de la manière a plus intelligible possible. C'est pourqua j'utilise des couleurs vives.
L'exitation suscitée par l'instant du dessin dans la nature, je désire la rendre dans ma peinture fait à l'atelier.
Une écriture manuelle pleine d'énergie.
 

 
FRANS VAN VEEN OVER HET SCHILDEREN: "I LOVE LOOKING"
 
 “Kunstenaars hebben geen fantasie” een provocerende uitspraak van Rudi Fuchs. Toen ik deze woorden las herkende ik veel van mijn eigen schilderproces.
 
(“Kunstenaars verzinnen niets. Fantasie is iets voor amateurs die denken dat ze het ongerijmde moeten verzinnen en dat dat kunst is. Maar kunstwerken zijn staten van ervaring.” … Rudy Fuchs )
 
Een kunstenaar bedenkt geen doel waar hij/zij bewust naar op weg gaat.  Als kunstenaar heb je een, zeker aanvankelijk, onbestemde wil, een drive om te tekenen, te schilderen etc. Waar het tenslotte toe zal leiden, daar denk je niet aan. Je maakt een werkstuk en in het volgende werk reageer je op dat wat je eerder maakte.. Zo zet je stap voor stap in een proces. De werking van dat proces ben je je maar ternauwernood bewust. Zo nu en dan vind je iets en herken je waar je intuïtief naar op weg was. Picasso zei dat zo mooi: 
“Ik zoek niet, ik vind”
 
Als kunstenaar werk je in de traditie van een cultuur. Nooit zal je vrij in het luchtledige zweven. Er wordt wel gezegd: “We staan allemaal op elkaars schouders”. Bewust en onbewust ben je als schilder voortdurend in gesprek met schilders die je vóór gingen. Je streeft geen epigonisme na, maar je herkent gevoeligheden. 
Zo kan ik denkbeeldig naast Constable in een landschap staan, hem aanstoten en zeggen: “Zie jij dat ook?”…en dan een voldaan gevoel hebben als ik bevestiging zie in zijn ogen. Of als ik in een documentaire David Hockney  aan de rand van The Grand Canyon zie staan turen en hem simpelweg hoor zeggen: “I love looking”. Dan realiseer ik me dat in die eenvoudige woorden waarschijnlijk mijn hele fascinatie voor het schilderen besloten ligt.
 
Een vergelijkbare eenvoud geldt ook voor de beschouwing van een kunstwerk. Rudi Fuchs zei dat je je niet te veel moet afvragen als je voor een schilderij staat. Laat eenvoudigweg je ogen langzaam van linksboven naar rechtsonder het schilderij aftasten en probeer zo letterlijk mogelijk te ervaren wat je ziet.
 
Ook die woorden herkende ik: vaker, als ik in Amsterdam kwam om er tentoonstellingen te zien, ging ik eerst kijken naar Het Melkmeisje en dan naar Who is Afraid of Red Yellow and Blue. Het ging inderdaad louter om kijken. Het ging niet om dat meisje of om de melk maar het ging erom, om met mijn ogen over dat doek te dwalen. Het prachtige stille licht op de muur achter haar. Het mooie warme geel dat via de mengkleur groen van haar omgeslagen mouw overging naar dat intense ultramarijn blauw van haar schort. Daarbij dan de diagonaal van aardkleuren die loopt van haar gezicht via haar armen naar het brood-en-aardewerk stilleven. Een kwartiertje later liep ik dan een paar keer op en neer langs het vijf meter lange doek van Barnett Newman  dat altijd in de erezaal van het Stedelijk Museum hing.
Dan liet ik me doordrenken door dat rood en staarde ik naar de subtiele rafelrand waar transparant blauw en rood aan de ene kant, en dekkend geel en dat zelfde rood aan de andere kant, elkaar raken. 
Ik meen te kunnen veronderstellen dat Barnett Newman ook geen fantasie had, hij gebruikte getallenreeksen uit de Kabbala om de positie van zijn “Zips” te bepalen.
 
Kleuren die elkaar raken…ineens zie ik dat ik niet anders doe dan dat: kleuren naast elkaar neerzetten en ze een onderling verband met elkaar laten aangaan. ( Rilke had het daar al over in zijn brieven over Cézanne). 
En omdat ik geen fantasie heb gebruik ik het landschap als aanleiding. Het zonlicht inspireert me daarbij in de meest letterlijke zin. Door dat licht kan ik Zien!  
 

 


 

Nadat Herman van Veen de schilderijen van Frans van Veen had gezien

schreef hij de volgende woorden: 

 

 

 

FRANS VAN VEEN

ZIJN LUCHTEN ZIJN GROEN

ZIJN BOMEN PAARS

ZIJN ROTSEN GEEL

HET WATER ORANJE

ZIJN HAND ZEGT

ALLES IS HET ZELFDE 

ANDERS

ZIJN SCHILDERIJEN

LEVEN.

 

HERMAN VAN VEEN  

 

 


 

 

 

FRANS VAN VEEN MAAKT ANALYSES VAN DE NATUUR
 
door Piet Augustijn, maart 2006
 
"Ik kan geen landschap schilderen zonder dat ik buiten ben geweest", zegt Frans van Veen over zijn schilderijen en pastels die het bos als thema hebben. "Ik heb geen fantasie dus moet ik altijd een vertrekpunt hebben. mijn pastels maak ik ter plekke. Het zijn autonome werken, maar ook voorstudies voor mijn olieverfschilderijen. In mijn atelier zet ik een pastel over in een compositie in verf. Dat houvast van die tekeningen heb ik nodig als ik schilder". 
 
Recent werk van Frans van Veen is te zien in kunstkabinet Het Blaauw Laaken te Heusden. Olieverfschilderijen en pastels die het Zoniënwoud bij Brussel als thema hebben. Daarvoor heb ik in de herfst van 2004 en later in het voorjaar van 2005 nieuw werk gemaakt met dat bos als onderwerp. Ik heb een maand in een caravan in het bos geleefd en er de pastels getekend, omdat ik altijd zo diep mogelijk in de huid van mijn onderwerp wil kruipen. Deze tekeningen geven een impressie van het geziene, in de schilderijen geef ik expressie aan het beleefde. Bij de schilderijen gaat het me meer om schilderkunstige aspecten als kleur, ruimte, ritme en compositie en om het aanbrengen van de verf zèlf dan om een weergave van de plek. Zo'n schilderij ontstaat weloverwogen en in fases, terwijl de pastel meer intuïtief ontstaat.
 
GEDEMPTER
De pastels zijn gedempter van kleur dan de schilderijen. Ze staan dichter bij de werkelijkheid, omdat ze de sfeer van de plek vastleggen. de olieverfschilderijen zijn abstracter en zouden bijvoorbeeld zonder de verticale lijnen van de boomstammen nauwelijks aan een landschap doen denken. Van Veen schildert met een grove toets met  kleine vegen. In detail is er sprake van totale abstractie, een bijna voorstellingsloze compositie.  Source Laineuse, Zoniënlente, Vier Essen, de IJssebron en Zoniënherfst, zijn indringende en kleurrijke schilderijen, die de seizoenen volgen: oranje, paars en geel voor de herfst, geel groen en blauw voor de lente.
De eigenheid van elk seizoen weerspiegelt zich in de afzonderlijke werken en laat zien dat van Veen zijn onderwerpen met liefde en plezier schildert. Dat hij de kwast met passie hanteert en geen gekunstelde voorstellingen neerzet. De wat meer gedetailleerde pastels als Vier Essen, Tumulusavond, Lijsterweg, Wilde Hyacint (met veel bomen en een gloed van paars daaronder) en Lorreinenherfst laten diezelfde gedrevenheid zien en zijn impressies van de plekken waar hij heeft zitten werken. "Mijn schilderijen zijn geen impressie van de natuur, maar een analyse daarvan. Ik probeer alles terug te brengen tot primaire en secundaire kleuren. In de lange geschiedenis van de schilderkunst zijn veel landschappen in de ateliers ontstaan. Voor mij is het essentieel om naar buiten te gaan en het landschap te beleven"
 
De tekeningen en schilderijen combineren een verbondenheid met de natuur( het landschap is de belangrijkste inspiratiebron voor Van Veen) met een sterke gedrevenheid voor schilderen met olieverf. Hoewel de eerste indrukken van een landschap worden vastgelegd in snelle schetsen en vervolgens uitgewerkt in pastels (sur le motif), gaat het in de schilderijen later in het atelier om de schilderdaad. Elk landschap is telkens weer een alibi om met verf, kwasten en doek bezig te zijn en om de schilderkunstige aspecten steeds opnieuw de ruimte te geven om op een bijna natuurlijke  wijze de schilderijen geboren te laten worden.
 
 
 

 

Pour le vernissage de Frans van Veen,                                                                                               Ménerbes  8-6-2013            

 

Bonsoir ! ……. Si je prends la parole aujourd’hui, c’est au nom de l’amitié qui me lie depuis 40 ans à Frans van Veen. En effet, j’étais à l’époque une habitante de Ménerbes et ma petite famille eut le plaisir et l’étonnement de voir débarquer un jour dans notre mas le jeune homme qu’il était et sa compagne. Ils arrivaient de leur lointain pays, la Hollande, en stop et à pied. 

 

 Ils cherchaient un endroit pour installer leur tente et camper quelques jours. Poireaux et carottes à la main, ils désiraient aussi laver leurs légumes. Ce fut le point de départ d’une belle amitié puisqu’à compter de ce jour, nous n’avons cessé de nous revoir. 

 

 À l’époque, Frans était un jeune artiste en quête de son identité comme vous pourrez le voir dans le beau livre qu’il tient à votre disposition. En effet, il fut attiré très jeune par la peinture et il étudia également la photographie.  
 
Autour de notre table de soixante-huitards, nous avons partagé de joyeux moments de discussion à la découverte de la langue française et des us et coutumes de notre pays, à la découverte aussi de notre nourriture et des bons petits vins qui l’accompagnent ! ….. Voyez où nous nous retrouvons aujourd’hui ……. Bien sûr nous avons aussi tenté de refaire le monde !

 

Il nous parla de ce grand élan qui germait en lui et qui le poussait à peindre. Je crois qu’au cours des années, la France et la Provence plus particulièrement eurent sur lui une influence considérable. Il vous le dira lui-même mais surtout …. vous pourrez le découvrir en admirant les pastels et les peintures exposés ici…….

 

Ce sont les fruits somptueux de son long et beau parcours d’artiste à travers notre nature provençale……Car il l’a parcourue dans tous les sens à la recherche d’instants favorables où le chatoiement de la lumière …. dès l’aurore …… allait faire chanter la craie sur le chevalet qu’il plantait face à cette nature……

 

Je le vois encore partant à vélo avec tout son barda de peintre dans une grande envolée,…..comme happé par la beauté du jour levant. Il fallait qu’il fasse beau ! ………  et il revenait le soir avec le nouveau pastel du jour ! Il avait saisi l’instant, il avait capté la musique de la lumière et l’avait transposée. 

 

Les ans passants, nous avons vu éclore sur ses toiles … (qu’il peint dans son atelier néerlandais en s’inspirant  de ses pastels créés dans la nature) …..  nous avons vu éclore cet immense amour qu’il porte en lui de notre beau pays…… Serait-ce un hasard si son prénom l’y entraîna ? France, Frans van Veen.

 

À Murs également, où il revint plusieurs années dans la maison jaune offerte par son pays aux peintres qui le désiraient, il découvrit d’autres paysages  ...  et nos discussions se poursuivaient. Oui, nous continuons aujourd’hui encore à refaire le monde !

 

Je ne suis pas critique d’art, mais j’admire cet homme qui durant toutes ces années n’a cessé d’utiliser craies et peinture pour nous laisser entrevoir sa vision magique des cerisiers en fleurs, des arbres et des plantes qui bruissent dans nos paysages de ce Luberon que nous aimons  tant.

 

Des journalistes l’ont dit aussi et j’aime beaucoup cette phrase du  critique d’art Michel Nuridsany du Figaro. Il dit : « Une peinture qui chante et qui danse, puissante, emportée par l’énergie violente des couleurs. Peinture physique, claire, faite à grands traits, follement lyrique. Cette peinture ouvre l’âme toute entière à la joie » !

 

Je vous propose d’expérimenter cette joie et de la partager avec Frans van Veen, qui se fera un plaisir de vous parler de son art.

 

Vous pourrez également admirer les beaux bijoux en argent de Moniek de Wijk. C’est une belle histoire d’amour entre ces deux personnes puisqu’ils se sont retrouvés …..  anciens camarades d ‘école  …… pour mettre ensemble leurs talents et leur joie de vivre.

 

MARIANNE MARTIN-FREY